blijf op de hoogte
ontdek ons op

Tradition and creation, discovery and recognition do not have to exclude each other. We see this stubbornness as a quality and as our trademark.

 

voorjaar 2017

Brahms, Debussy, Stravinsky, Schönberg, Messiaen, Feldman, Korngold, von Bingen, Oestvolskaya, Bach, Schöllhorn, Ligeti & BartoK

Dit voorjaar presenteert Het Collectief een waaier aan concerten die zich niet onder één noemer laten vatten. Op verschillende plekken in binnen-en buitenland kan je het veelzijdige repertoire van Het Collectief ontdekken.

 

Met Brahms en Debussy nemen we een aanloop naar de baanbrekende muziek van Stravinsky en Schönberg. We zetten de perceptie van tijd en ruimte op losse schroeven met Messiaen of Feldman. Een caleidoscopisch overzicht van de Amerikaanse muziek kan je beluisteren in ons programma ‘Bad Boys’. Of houden we het wat romantischer met Korngold? In de schatkamer van de twintigste-eeuwse kamermuziek vindt iedere melomaan ongetwijfeld zijn gading.

In de concertreeks ‘The road of excess leads to the palace of wisdom’ organiseren we samen met de zangeressen van Psallentes een ontmoeting over acht eeuwen muziekgeschiedenis heen. Het Gregoriaans van de twaalfde eeuwse mystica Hildegard von Bingen confronteren we met de onverbiddelijke dreunklanken van Galina Oestvolskaya, een onlangs overleden Russin met een al even grote voorliefde voor het transcendente.

Met een nieuw project rond ‘Die Kunst der Fuge’ van Bach exploreert Het Collectief andermaal het verleden. Deze keer laten we ons op sleeptouw nemen door de Duitse componist Johannes Schöllhorn. In zijn ‘Anamorphoses’ horen we de fuga’s in een opwindende, kleurrijke, eigentijdse vervorming.

Niet te vergeten tenslotte is een nieuwe uitnodiging van deSingel in februari. We hebben er dit jaar voor gekozen het publiek te verwennen met één van de belangrijkste naoorlogse ensemblewerken uit het repertoire: Ligeti’s ‘Kammerkonzert’. De grote groep muzikanten die we voor dit opzet uitnodigen krijgt u ook te horen in enkele andere Midden-Europese werken, waaronder Bartoks ‘Sonate voor twee piano’s en slagwerk’.

Van harte welkom!

Thomas Dieltjens
artistiek leider

 


‘DIE KUNST DER FUGE’, EEN ANAMORFOSE

Anamorfose. Dit van oorsprong Griekse woord staat voor een fenomeen dat je kan omschrijven als de omkeerbare vervorming van een beeld. Toegepast op muziek betekent het dat je een bestaand werk in een nieuwe vorm giet. In zijn Anamorphoses wilde componist Johannes Schöllhorn “aspecten van het werk naar voren brengen waarvan je niet zou denken dat ze in het originele werk zitten.” Het werk waarop hij dat heeft toegepast, is de beroemde Kunst der Fuge van Johann Sebastian Bach. “Het is geen compositorische interpretatie van de muziek van Bach”, zo vervolgt hij. “Ik probeer op basis van het verleden vanuit het heden naar de toekomst te kijken.”

Ontdek deze nieuwe kijk op het werk van Bach tijdens het festival Bach Heritage!


BAD BOYS @ FESTIVAL SONIK

Het Collectief heeft in de loop der jaren een stevige affiniteit opgebouwd met muziek uit de Verenigde Staten. In onze zoektocht naar de meest overtuigende werken uit het repertoire was vooral de enorme diversiteit opvallend. Godfather van de experimentele muziek in Amerika is ongetwijfeld Charles Ives (1874-1954). De compositorische omwentelingen die Schönberg en Stravinski begin 20ste eeuw in Europa teweegbrachten verbleken soms bij de gewaagde avant-garde die deze verzekeringsagent en vrijetijdscomponist uit Connecticut creëerde. Dat geldt ook voor ‘Bad Boy of Music’ George Antheil (1900-1959). Hij maakte furore met modernistische transformaties van jazz en lichte muziek. Zijn provocerende composities veroorzaakten om de haverklap relletjes in de concertzalen. Na de Tweede Wereldoorlog ging het experiment onvermoeibaar door. George Crumb (1929°) creëerde een heel eigen klankwereld door een groot aantal alternatieve speeltechnieken te ontwikkelen. En dan hebben we het nog niet over de ‘Minimal Music’ gehad. Deze bij uitstek Amerikaanse muziekstijl is gebaseerd op de bedwelmende herhaling van zich langzaam transformerende patronen. Steve Reich (1936°) was en is nog steeds de belangrijkste protagonist van deze stroming.

Van harte welkom in Quimper (F)


BRAHMS & MARTINU @ BEL-AIR

In de ban van de rijke klanknuances van de klarinet voegde Johannes Brahms op het einde van zijn leven nog enkele onovertroffen meesterwerken toe aan zijn al omvangrijke oeuvre. In de aanpalende Midden-Europese regio’s ontspon zich in die tijd ook een rijke kamermuziektraditie, gebouwd op een subtiele mix van folklore en moderniteit. In Tsjechië werd de generatie van Dvorak en Smetana afgelost door Leos Janacek, die met zijn impulsieve temperament de romantische stijl een expressionistisch tintje gaf. Maar ook Bohuslav Martinu droeg met zijn frisse lyriek bij tot de verdere bloei van de Tsjechische kamermuziek. Het Collectief koppelt het fantastische “Trio voor klarinet, cello en piano in la klein” van Brahms aan twee werken van Bohuslav Martinu, het uitbundige “Trio voor fluit, cello en piano”, H. 300 en de “Sonatine voor klarinet en piano” H. 356.

Van harte welkom in Willebroek (B)


HET COLLECTIEF PART 1/2 - A ROAD MOVIE # 2016


HET COLLECTIEF PART 2/2 - A TALK WITH # 2016

VON BINGEN – USTVOLSKAYA

Het Collectief organiseert samen met de zangeressen van Psallentes een opmerkelijke ontmoeting over negenhonderd jaar muziekgeschiedenis heen. Een wijze Duitse mystica uit de elfde eeuw, Hildegard von Bingen,  en een Russische componiste uit de twintigste eeuw, Galina Oestvolskaja, blijken vanuit eenzelfde innerlijke noodzaak muziek geschreven te hebben. De confrontatie van von Bingens buitensporig virtuoze, beweeglijke melismen met Oestvolskaja’s excessieve stijl brengt een geheel nieuwe en verrassende klankwereld tot leven.


CRIPPLED SYMMETRY

Morton Feldman (1926-1987) geldt als één van de kleurrijkste figuren uit de Amerikaanse avant-garde van de jaren 1960. Hij ontwikkelde een originele en herkenbare stijl waarin schijnbaar willekeurige en vaak minimalistische muzikale gebeurtenissen elkaar opvolgen in een langzame en vaak oneindig uitgesponnen beweging. Er ontstaat daardoor bij de luisteraar een hoger niveau van bewustzijn waarin tijd en ruimte tastbaar worden.
In 'Crippled Symmetry' (1983), een hallucinante muzikale 'trip'van maar liefst negentig minuten, creëert Morton Feldman een universum waarin drie muzikanten een uiterst precies uitgeschreven partij spelen in hetzelfde tempo. Toch vraagt de componist om de partijen niet te synchroniseren. Een klankwereld waarin de felle kleuren van fluit, celesta, piano, vibrafoon en klokkenspel zich al dan niet toevallig vermengen is het resultaat van dit baanbrekende experiment. Deze muziekuitvoering krijgt ook een extra dimensie door de toevoeging van een live video-animatie door Klaas Verpoest.


KAGEL CONCERTPARCOURS: COMPLEXLOOS EN HUMORISTISCH

Mauricio Kagel staat bekend als een componist met een scherp gevoel voor humor, prikkelende ideeën en het lef om met zijn muziek de conventies op hun kop te zetten. Stücke der Windrose is daarop geen uitzondering. Muzikale referenties aan couleur locale, clichés en zelfs ronduit kitscherige elementen worden complexloos gecombineerd met ‘moderner’ klinkend materiaal. Dit is muziek die met fantasie en relativerende humor is geschreven en de luisteraar uitnodigt om ze met dezelfde fantasie en speelsheid te ervaren. Hetzelfde geldt voor Kantrimusik, zo’n beetje Kagels Pastorale, mét onweer, vogelgezang, galopperende paarden en volksmuziek. Maar, zoals gebruikelijk in het werk van Kagel is dit nooit louter illustrerend: het werk exploreert, parodieert en becommentarieert de verschillende aspecten van de pastorale; Kagel verzint zelfs ‘traditionele volksmuziek’. Een avond waarop meer dan eens een glimlach op uw gezicht zal verschijnen. En zo had Kagel het ook bedoeld! Kagel plus is een project in samenwerking met LENsemble, Jauna Muzika, Vykintas Baltakas en Oskaras Korsunovas.


MARTINU, SCHULHOFF, JANACEK

In de ban van de rijke klanknuances van de klarinet voegde Johannes Brahms op het einde van zijn leven enkele onovertroffen meesterwerken  toe aan zijn toen al zeer omvangrijke kamermuziekoeuvre. In andere Midden-Europese regio’s ontspon zich  een al even rijke kamermuziektraditie, gebouwd op een subtiele mix van folklore en moderniteit. In Tsjechië werd de generatie van Dvorák en Smetana afgelost door onder andere Leos Janáçek,  die met zijn impulsieve temperament de romantische stijl een expressionistisch tintje gaf. Maar ook Bohuslav Martinù, die het liefst van al de conventies aan zijn laars lapte, droeg met zijn frisse lyriek bij aan de verdere bloei van de Tsjechische kamermuziek. Erwin Schulhoffs ideaal ten slotte bestond erin de klassieke muziek een plaats te geven in het dagelijkse leven. Aan zijn ongecompliceerde symbiose van jazz, folk en klassiek kwam abrupt een einde toen hij omkwam in het concentratiekamp van Wülzburg ...


PIERROT

‘Pierrot Lunaire’ is gebaseerd op de symbolistische gedichten van de Belg Albert Giraud met een ‘maanzieke’ Pierrot in de hoofdrol. De bijzonder geslaagde Duitse vertaling van Otto Erich Hartleben inspireerde Schönberg tot een hallucinant meesterwerk. Niet alleen de introductie van het baanbrekende 'Sprechgesang' maar ook de zinnelijke versmelting van tekst en muziek bezorgen dit werk zijn magistrale uitstraling. Met Marianne Pousseur, Sprechstimme en Reinbert de Leeuw, dirigent


12x12, EEN MUZIKALE ZODIAK

Twee ensembles met een uiteenlopend profiel komen samen in een uniek concertprogramma rond het thema van dierenriem. Het Collectief voert Tierkreis (1974) van Karlheinz Stockhausen  uit, terwijl La Capilla hierdoorheen muziek weeft uit de Ars Nova en de Ars Subtilior (14de eeuw). Tierkreis bestaat uit twaalf korte melodieën, die elk het specifieke karakter van een bepaald sterrenbeeld illustreren. De originele versie bestaat uit 12 muziekdoosjes. Stockhausen geeft de uitvoerders de vrijheid om op basis van deze deuntjes een eigen kamermuziekversie te creëren. Opvallend is de ongecompliceerde welluidendheid, eerder uitzonderlijk voor de radicale avant-gardist Stockhausen. La Capilla grasduinde in de verfijnde muziek uit de 14de-eeuwse Ars Nova en de Ars Subtilior. Hierbij vond het ensemble in de virtuose werken van De Machaut, Da Bologna, Ciconia en De Molins nog steeds herkenbare en universele antwoorden op het fenomeen ‘zodiak’.


FOLK

Aan het einde van zijn leven vond Leos Janacek zijn inspiratie meer en meer in de kinderwereld. Zo is het verrassend dat zijn ‘Concertino’ (1925), een miniatuur pianoconcerto waarin folklore en modernisme hand in hand gaan, eigenlijk een reeks naïeve tafereeltjes uit de dierenwereld schetst. En ook in ‘Rikadla’ (1924) speelt Janacek de nostalgische kaart: deze bundel nonsensicale kinderrijmpjes uit Moravië wordt gezongen door de jonge Duitse sopraan Mirella Hagen, die zichzelf begeleidt op een trommeltje... Net als Janacek probeerde de Hongaar Bela Bartok de folklore te verenigen met moderne muziekstijlen. In de ‘Contrasten’ (1938) is de invloed van de jazz bijvoorbeeld duidelijk voelbaar. Hij schreef dit trio immers voor twee van zijn beste vrienden: zijn landgenoot en sterviolist Joseph Szigeti en de Amerikaanse jazzklarinettist Benny Goodman. Het hoorntrio van Ligeti gaat nog een stap verder: hier wordt een nieuw, verfrissend avant-garde gecreëerd door op een licht ironische manier een synthese te maken van de barokmuziek, de muziek van Brahms, maar ook de Midden-Europese volksmuziek.


Rikadla

Ontdek de muziek op de soundcloud van Outhere Music. Een collector’s item voor elke melomaan, een ideaal kerstcadeau. Bestel uw exemplaar via info@hetcollectief.be  (€ 20 inclusief verzendingskosten voor het binnenland).


retro

2015-2016 is een maand ver en Het Collectief is alweer enkele ervaringen rijker. Het oude muziekpubliek van de ‘Nuits de septembre’ in Luik trakteerden we op een warholiaans ‘Musikalisches Opfer’ van Bach en in Leuven openden we samen met Collegium Vocale Gent het Novecento Festival. In Nicosia (Cyprus) maakten we kennis met een select groepje componisten tijdens een gesmaakt concert voor de Pharos Foundation. Volgend jaar zijn we daar opnieuw uitgenodigd. 


transit

Met onze Janaçek-avond op het Novecento Festival nog vers in het geheugen maken we ons op voor de andere poot van het Leuvense Festival Van Vlaanderen: TRANSIT. Op deze vrijplaats voor ultranieuwe muziek  presenteren we een nieuw werk van Vykintas Baltakas met de veelzeggende titel ‘Smokey Arnold’. Blijkbaar is de muziek van Arnold Schönberg de inspiratiebron geweest voor een vrolijke pastiche. Met ‘Fluxus-static friction’ van Frederic D’haene komen we terecht in een heel andere wereld waarin meditatieve en frenetieke impulsen elkaar in balans proberen te houden.


BRATISLAVA

Op uitnodiging van het Melos Ethos Festival trekken we in november naar Bratislava voor een volledige avond hedendaagse muziek. We laten het Slovaakse publiek kennis maken met de muziek van de Antwerpenaar Bram Van Camp en de Litouwse Leuvenaar Vykintas Baltakas. Met de Estse componiste Helena Tulve zetten we onze ontdekkingstocht naar de muziek van het Balticum verder. De Slovaakse hedendaagse muziekscène tenslotte leren we kennen via de spectrale muziek van Viera Janarcekova.


METZ

Voor het eerst is Het Collectief te gast in ‘L’Arsenal’ in Metz. Niet toevallig is het hele programma gewijd aan de Tweede Wereldoorlog. De ‘Kantates’ van Hanns Eisler, gezongen door Liesbeth Devos, geven een stem aan het antifascistische verzet in de jaren ’30. Erwin Schulhoff, componist van  zogenaamd ‘entartete’ muziek, kwam aan zijn eind in het concentratiekamp van Wülzburg. Het meest iconische werk uit die tijd is echter van de hand van Olivier Messiaen. Als krijgsgevangene in Silezië componeerde deze diepgelovige Fransman zijn apocalyptische ‘Quatuor pour la fin du temps’.


BRAHMS & CO in de Bijloke

Met een van de laatste werken van Johannes Brahms als vertrekpunt kijkt Het Collectief terug op honderd jaar Europese kamermuziek. Het is enigszins verbazend dat het œuvre van deze oude, bezadigde romanticus ook jonge avant-gardisten als Arnold Schönberg inspireerde tot composities als de eerste Kammersymphonie. Die onstuimige, uit zijn voegen barstende brok hoogromantiek zette anno 1906 de hele westerse muziekesthetiek op losse schroeven. Maar ook de latere generaties lieten Brahms niet los. In 1982 schreef de Hongaar György Ligeti een hoorntrio ter ere van de meester. Traditie en moderniteit gaan in dit werk op een lichtjes ironische manier hand in hand.


TOURNEE BERG & ZEMLINSKY LIEDER

In de jaren twintig van vorige eeuw richtte Arnold Schönberg samen met zijn discipelen Alban Berg en Anton Webern het ‘Verein für musikalische Privataufführungen’ op. Deze concertvereniging nam bewust afstand van het officiële,       conservatieve  muziekleven. De programmatie bestond dan ook vooral uit recent werk dat van de grote podia geweerd werd. Omdat de Verein geen orkest ter beschikking had, onstonden in die tijd een grote hoeveelheid arrangementen voor klein ensemble. Ook vandaag nog ontstaan transscripties in dezelfde geest. Zo bewerkte éminence grise van de nieuwe muziek Reinbert de Leeuw onlangs nog muziek van Berg, Zemlinsky en Webern. Met deze muziek keert Het Collectief terug naar een ongemeen boeiend tijdperk dat verscheurd is tussen nostalgie naar de negentiende eeuwse romantiek en een onafwendbaar aanstormende moderniteit.


VOOR VROEGE VOGELS

In december verzorgt Het Collectief enkele concerten met aperitief op zondagochtend.      

In Jette spelen we het ‘Quatuor pour la fin du temps’ (1941): een apocalyptisch visioen dat Olivier Messiaen componeerde in krijgsgevangenschap. De componist geeft hier op een transcendente manier uitdrukking aan zijn katholieke geloof. Met een aantal ingenieuze componeertechnieken krijgt het begrip “eeuwigheid” een muzikale vertaling.

C-mine in Genk gaat de romantische toer op met de rijke bezadigde kamermuziek van Johannes Brahms met de klarinet in een glansrol. Van harte welkom!                 


RIKADLA OP CD

Ook al dankt Leos Janacek zijn internationale faam in de allereerste plaats aan zijn opera’s, toch ware het jammer  zijn composities voor  koor en zijn instrumentaal werk  te veronachtzamen,  want  daarin vind je de mooiste muziekbladzijden van deze Moravische componist.  Dat hij een Slavische ziel had staat buiten kijf:  hij charmeert  ons met  zijn unieke stilistische originaliteit die haar voedingsbodem vindt in de volkscultuur en de folklore.

Onder de trefzekere en geïnspireerde leiding van Reinbert de Leeuw brengen Collegium Vocale Gent en kamermuziekensemble Het Collectief in dit album zowel  koorwerken  als zuiver instrumentale muziek.  In uiteenlopende composities zoals ‘Potulny Silenec’ (De wandelende gek),  of de Pianosonate ‘1.x.1905, door de dirigent gearrangeerd voor  dertien instrumenten,  en vooral in het beroemde ‘Rikadla’ of ‘Elegie bij de dood van mijn dochter Olga’ laat Reinbert de Leeuw ons delen in zijn passie voor deze componist en inspireert hij zijn muzikanten met een aanstekelijke poëtische energie.